Dlaczego boli ręka? Zespół kanału nadgarstka

W praktyce każdego lekarza, niezależnie od specjalizacji, wcześniej lub później pojawia się pacjent z objawami nocnych  bólów ręki oraz zaburzeń jej czucia. W poniższym artykule  przedstawię jedną z przyczyn wyżej wymienionych dolegliwości, czyli zespołu kanału nadgarstka, często określany przez pacjentów jako „cieśń/ciasnota nadgarstka”.

 

Zespół kanału nadgarstka (w skrócie ZKN) jest schorzeniem wywołanym mechanicznym uciskiem na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka, który ma sztywne ściany i każdy stan chorobowy wiąże się z powiększeniem objętości tkanek w jego obrębie. To z koIei pociąga za sobą ucisk na wszystkie struktury, z których najbardziej wrażliwy jest nerw.

 

Objawy zespołu po raz pierwszy opisał sir James Paget w 1854 roku. Obraz kliniczny wczesnych stadiów choroby rożni się od postaci zaawansowanych. Początkowo ból jest  związany z obciążeniem kończyny i ustępuje szybko po zaprzestaniu pracy. Typowe dla ZKN jest występowanie dolegliwości w nocy. Bolesne palenie,  drętwienie  lub  uczucie mrowienia  mogą promieniować  wzdłuż ramienia aż do barku lub szyi. Chorzy mają wrażenie, że palce ręki są obrzęknięte a całe ramie ciężkie, a chcąc uzyskać ulgę, zwieszają ramię z łóżka i potrząsają ręką. Taka manifestacja kliniczna może trwać nawet wiele  lat. Jednak w większości przypadków choroba szybko postępuje. Czynnikami nasilającymi te dolegliwości jest długotrwałe utrzymywanie ręki w jednej pozycji oraz monotonne powtarzanie czynności  np. związanych z pracą zawodową, ruchów ręki i nadgarstka. W zaawansowanych przypadkach dochodzi do zaników mięśni kłębu kciuka oraz do  nieodwracalnego zaburzenia czynności ręki.

Najczęściej rozpoznanie ZKN przez lekarza  opiera   się  na  występowaniu wyżej wymienionych  objawów a w bardziej skomplikowanych przypadkach na wykonaniu   badania USG nadgarstka oraz EMG.

 

Wiele  czynników   może  powodować ucisk  nerwu pośrodkowego. Do najważniejszych   zaliczamy:

  1. Czynniki anatomiczne:

wrodzona mała objętość kanału nadgarstka, obecność dodatkowych struktur anatomicznych, zmiany konfiguracji płaszczyzn kostnych nadgarstka (najczęściej po  złamaniach  kości promieniowej lub  kości nadgarstka), choroby wrodzone tkanki kostnej.

  1. Czynniki wieku, płci i rasy:

zespół dotyka najczęściej osoby po 40 roku życia, kobiety częściej niż mężczyzn, bardzo rzadko zdarza się u rasy czarnej.

  1. Styl życia:

zespół częściej występuje u osób palących i nadużywających alkoholu.

  1. Czynniki hormonalne:

otyłość, menopauza, stan po usunięciu jajników, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, ciąża, niedoczynność tarczycy.

  1. Czynniki ergonometryczne:

ZKN częściej występuje u osób wykonujących zawód związany z często powtarzającymi się mikrourazami i przeciążeniem ręki. np. u osób pracujących przy komputerze.

  1. Choroby współistniejące:

reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca, niewydolność nerek, guzy wewnątrzkanałowe  (gangliony. tłuszczaki, naczyniaki), akromegalia (przyrost objętości tkanki kostnej i ścięgien), szpiczak mnogi i amyloidoza, hemofilia, dna moczanowa, choroby infekcyjne.

 

W leczeniu ZKN stosuje się postępowanie zachowawcze, które nie przynosi jednak trwałych efektów oraz postępowanie operacyjne, dające szansę wyleczenia. Są trzy sposoby  chirurgicznej interwencji:  tradycyjna metoda otwarta, metoda małych cięć i dekompresja  endoskopowa. Wybór zależy od doświadczenia lekarza specjalisty, zawsze jednak  należy    mieć na uwadze dobro i bezpieczeństwo pacjenta. Z moich obserwacji klinicznych  wynika,  że najlepsza jest metoda jednego małego cięcia, ponieważ wiąże się z mniejszym bólem i  szybszym odzyskaniem sprawności ręki, w tym posługiwaniem się nią w życiu codziennym.

 

Po każdej operacji wskazane jest wczesne uruchomienie palców, aby umożliwić  poślizg  nerwu  pośrodkowego w miejscu zabiegu operacyjnego w okolicy nadgarstka, a także zmniejszyć ryzyko powstawania zrostów w czasie dalszego leczenia.

 

dr n. med. Jaroslaw  Strychar

specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu